Randevu: 0535 359 19 03
Muayenehane: 0224 245 58 55

Özel Öğrenme Güçlüğü

Özel Öğrenme Güçlüğü

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ

 

“ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ” nedir?

 

Zekası normal ya da normal üstü olan, herhangi bir duyusal, nörolojik, fiziksel, ruhsal ve kültürel özrü olmayan; okuma – yazma, matematik, kendini ifade etme, düşünme, zaman ve mekan alanlarından biri veya birkaçında yetersizliğe yol açan bir bozukluktur.

Öğrenme güçlüğü olan çocukları, zihinsel yetersiz ve davranış bozukluğu olan çocuklardan ayırmak gerekir.

Yapılan araştırmalar, bu bozukluğa neden olan etmenler konusunda kesin sonuçlar vermemekle birlikte, düşük kilolu doğumlar, doğum öncesi ve doğum sonrası yaşanan sorunlar, dikkat eksikliği bozuklukları, yeme alışkanlıkları, bazı alerji türleri, görsel – işitsel – algısal ve benzeri sorunların özel öğrenme güçlüğü ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır. Ancak bunlar her çocukta farklı durumlarda ortaya çıkmakta ve her çocuk için farklı nedenler ortaya koyulabilmektedir.

Öğrenme bozukluğu olan çocuklar, okul başarısızlığı, okul reddi, okul fobisi, davranış sorunları; özellikle düzen bozucu davranışlar, hiperaktivite, migren, enüresiz (altını ıslatma), depresyon vb. duygusal ve sosyal uyum sorunları yaşayabilirler.

 

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ GÖSTEREN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ

 

1-Çalışma Becerilerini Kullanma Yetersizliği

Öğrenme güçlüğü gösteren çocukların çoğunda ortak olarak görülen özelliklerden biri çalışma becerilerini kullanma yeteneğindeki yetersizliktir.

 Çalışma becerisindeki yetersizlik, karşılaşılan problemin etkili bir şekilde çözebilmesi için gerekli olan kaynakların, stratejilerin ve becerilerin farkına varılmasını engeller. Bu durum işin ya da problemin başarıyla tamamlanmasına yol açacak şekilde yapılacak işlerin plânlanması, değerlendirilmesi gibi kendi kendini düzenleme mekanizmasını kullanma yeteneğini   olumsuz etkiler.

2-Algısal Bozukluklar

Öğrenme güçlüğü gösteren çocukların önemli bir özelliği de algısal bozukluklarının olmasıdır. Görsel algılama ya da görsel duyulardan gelen uyaranların yorumlanması ve örgütlenmesinde güçlük çekerler. Görsel algılama güçlüğü olan çocuklar, harfleri ve geometrik şekilleri kopya etmede zorlanırlar.

3-Genel Eşgüdüm Problemleri, Algısal, Devinimsel Problemler

Yaşlarına göre devinimsel becerilerin kullanmasını gerektiren bedensel etkinliklerde yetersizliklerin ve eşgüdüm problemlerinin olmasıdır. Top atma, yakalama, zıplama, koşmada yetersizlik ya da yavaş gelişim söz konusudur. Öğrenme güçlüğüyle bağlantılı olabilir, fakat nedeni değildir.

4-Dikkat Bozukluğu ve Aşırı Hareketlilik

Dikkatle ilgili güçlüklere hem işitsel hem de görsel alanda rastlanılmaktadır. Dikkatleri normal çocuklara göre daha kolay dağılmaktadır.

Sınıfta dikkatsiz ve aşırı hareketli olabilirler. Sınıfta uzun süre yerinde oturamazlar. Birinci ya da ikinci sınıfa giden bir öğrenci üç dört yaşlarındaki çocuklar kadar hareketli ise öğrenmesi olumsuz yönde etkilenecektir.

5-Düşünme ve Bellek Problemleri

İşitsel ve görsel uyaranların bellekte tutulamaması bakımından yetersizlik gösterirler.Herhangi bir yetersizliği olmamasına rağmen, bir dizi kelimeyi ezberlerken zorlanır. Birbirine benzeyen kelimeleri ayırmada güçlük çekerler.

6-Sosyal Uyum

Öğrenme güçlüğü gösteren çocuklar, duygusal bozukluk gösteren çocukların davranış özelliklerini gösterirler. Çoğu zaman mutsuzdurlar, kendini değerlendirmeleri olumsuzdur, kendi kendilerini kontrol edemediklerine inanırlar ve başlarına gelen olayların diğer kişi ve olaylardan kaynaklandığını düşünürler. Çabalarının işe yaramadığını, ne kadar çabalarsa çabalasın öğrenemediğini düşünürler.

Genel Olarak Öğrenme Güçlüğünün Kaynağında; Hafıza, organizasyon, bir konu üzerinde yoğunlaşma ya da dikkatini toplama yetisi, bilgiyi hatırlanacak şekilde düzenleme yetisi, öğrenilmiş bir bilgiyi yeniden akla getirme (hatırlama), olayları uygun bir düzen içinde anlama yeteneklerinde problem bulunabilir.

 

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÇOCUKLARIN GENEL DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİ

 

Okul Öncesi Dönemde:

 

  • Konuşmada gecikme görülebilir.
  • Birbirine yakın heceli kelimelerde sesler karıştırılır. (“Su” yerine “bu” gibi)
  • Ayakkabıların bağlanmasında başarısızlık yaşanır.
  • Sağ – sol karıştırılır.
  • Bir iş yapılırken her iki el de kullanılır, kullanılacak el konusunda belirgin bir seçim yapılamaz.
  • Alfabedeki harf ve seslerin öğrenilmesinde zorluk yaşanır.
  • Zaman ve yön kavramları birbirine karıştırılır.
  • Çabalamasına rağmen bebek ninnilerini ezberleyip tekrarlayamaz
  • Öyküleri dinlerken dikkatini toplamakta ve kavramada güçlük çeker.
  • Öykünün ayrıntılarını hatırlamada zorlanır.

 

Okul Döneminde:

 

  • Okuma geç ve zor öğrenilir. Yavaş ve hatalı okunur. Yazı bozuklukları çok görülür. Okuduğunu anlamada sorun yaşanır.
  • Matematikte güçlük çekilir. Çarpım tablosunu öğrenememe görülür. Sayıları bozuk yazar, sıklıkla yer değiştirirler, (ters dönmüş ya da baş aşağı)
  • Sayıları eksik ya da fazla yazarlar,(324 sayısını 300204, 286 sayısı 200806 şeklinde yazabilirler.)
  • Geometrik ilişkileri kavramada zorlanırlar.
  • Basit işlemleri yapamazlar
  • İmla ve noktalama hataları yapılır. p, b, d, g, h, y, s, z, u gibi harfleri yazarken karıştırır ve ters yazar.
  • Yüksek sesle okurken anlamı ifade eden ritim, tını ve tonlama bozuktur. Yanlış vurgulama yapar
  • Kalem tutması bozuktur, çabuk yorulur.
  •  Kelimenin yerine başka bir kelime yerleştirme, atlama görülür.
  • Okurken sık sık harfler karıştırılır. (“dağ” yerine “bağ”, “sal” yerine “şal” vb)
  • Harflerin sırası karıştırılır. (“kız” yerine “zık” veya “ızk” gibi)
  • Benzer kelimeler birbirine karıştırılır. (“incir” yerine “zincir”, “en” yerine “ne” vb)
  • Ayna imajı ile ters olarak yazma
  • Bazı kelimeler yanlış hecelenir, hece atlanır, heceler tersten okunur – yazılır.
  • Sayfa yanlış ve düzensiz kullanılır, çizgiler arasında yazmada zorluk yaşanır.
  • Kelimeler çok yer kaplayacak şekilde aralıklı veya birbirine çok bitişik yazılır.
  • Yuvarlak ve düz çizgiden oluşan harfleri yazmada zorluk yaşanır.
  • Aşırı düzensizlik görülür.
  • Dikkat dağınıklığı veya erken unutma görülür.
  • Şekiller, semboller ve işaretler tersten algılanır ve yazılır. ( “+” yerine “x” kullanma gibi )
  • Problem çözme becerilerinde gerilik gösterirler.
  • Yazılı sınavlarda, sözlü sınavlara oranla daha başarısızlık görülür.
  • Zamanı kullanma, kavrama ve söylemede zorluk yaşanır.
  • Kurulan cümlelerin sonunu getirmede zorluk yaşanır, genelde kısa cümleler kurulur.
  • Aşırı hareketli ya da aksine çok durağan olabilirler.
  • Birden fazla işlem gerektiren problemlerde sorun yaşarlar.
  • Soyut kavramları algılamada zorluk yaşanır.
  • Organize etme, sentez ve analiz etmede güçlük yaşanır.
  • Uyum sorunu görülür.
  • Düşüncelerini kâğıda dökmekten kaçınır ya da güçlük çeker
  • Soruları sesli olarak yanıtlar, ancak bunları yazmaya çalıştığında aynı başarıyı gösteremez.
  • Konuşurken kelime dağarcığı yeterli olduğu hâlde yazarken çok basit bir dil kullanır. Çünkü uzun sözcükler yazmak daha zor gelir
  • Okula gitmek istemez
  • Okul ödevlerinin çok zor olduğunu söyler.

 

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN TANI VE TEDAVİSİ

 

Öncelikle doğru tanının konması önemlidir. Eğer çocuk potansiyeli oranında başarılı değilse; bunun nedeni düşük güdülenme, sık okul değiştirme sonucu temel becerileri edinememe, ekonomik, kültürel ve çevresel yoksunluklar, dil ya da davranış problemleri gibi başka bir problem de olabilir.

Özel Öğrenme güçlüğü çoğunlukla dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu ile birlikte görülebilir ve bu birliktelik öğrenmeyi daha güç hale getirir.

Öğrenme güçlüğüne neden olabilecek bütün diğer sebepleri değerlendirmek ve ayırıcı tanı için kapsamlı bir görüşme yapmak, gerekli testleri uygulamak tanı koymada yardımcı olur.

Tedavideki temel yöntem, çocuğa uygun şekilde hazırlanan özel eğitim ve ailenin doğru yönlendirilmesidir. Eğitimi verecek kişinin bu alanda yetişmiş ve deneyim sahibi olması tedavi sonucunu etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Eğitim süreci zaman alan ve sabırla uygulanması gereken bir süreçtir. Tedavi ile birlikte zaman içinde okuduğunu anlamada, sözlü anlatımda, sözlü sınavlarda ve akademik başarıda yükselme olur.

Özgül öğrenme güçlüğünü ortadan kaldıracak diğer yöntemler ancak özel eğitime destek olabilirler. Bu bozukluk için özel bir ilaç tedavisi yoktur. İlaç tedavileri bu bozuklukla birlikte görülen dikkat eksikliği, hiperaktivite tedavisinde etkilidir ve  birlikte bulundukları durumda tedavi sürecini hızlandırmaktadır.